Eupener Mundart mit Siegfried Theissen am Sonntag, dem 10. Juni 2018

Es geht u.a. um "Wetter und Klima", um die Herkunft plattdeutscher Ausdrücke, um den Reichtum des Eupener Platts und um "De Drittesuër". Musikalisch kommen Leo Hermanns mit "Et allerlévvste Mittske" und de Kraffte mit "Läkk mech" zu Ehren. Auch hier nachzuhören.

Mundart-Moderator Siegfried Theissen

Mundart-Moderator Siegfried Theissen (Bild: BRF)

Wuhäër koëme ous finn Öüpener Wöërt änn Uuttrökk?

  • vuule Drikkes (Faulenzer) : Drikkes éss Hendrik, allsuë Heinrich
  • driite (scheißen) kömmt fann et oude Vlämmsch drijten
  • Drittes (Scheißhaus, Klo, Toilette), dadd éss éïgentlech e Huus off Hüsske, ömm te driite. Datt –es va Drittes, datt allsuë vöër Huus schtéït, vännt me oug ä Droëtes (Drahtfabrik), Kaabeles (Kabelfabrik), Kammes (Kammgarnfabrik), Nolldes (Nadelfabrik), Schokkelaates (Schokoladenfabrik), Schlachtes (Schlachthaus) änn nog ä vöël aïnder Naame va Fabrigger, di et fröüger ä Öüpe guëf.
  • Éllemänntsknöëkeltje (Ellbogenknochen) : Datt köss fa Sakkerhéllemaïnt koëme, waïl me datt jo alld ens röppt, wänn me seg a ge Éllemänntsknöëkeltje schtött.
  • eruudbössele (rauswerfen) kömmt fann et flämmsche borstelen (bürsten). ; éïne eruutbössele éss allsuë jemanden hinausbürsten.
  • färrem (kräftig, groß) hannt fer vann et flämmsche ferm off fann et franntse ferme. Ech kräch färrem Rüüsche héscht allsuë ich machte mir große Sorgen
  • Fissternölltje (Techtelmechtel) kömmt fann et flämmsche fiesternullen datt terösch basteln bedüdde. Wi me va basteln no Techtelmechtel koëme-n-éss, wéït me neet. Beschéër héscht tatt, dadd et märr gätt Haufs éss.
  • Fläär (Flicken). Dadd éss et flämmsche flard (Fetzen) off vlaar (Kopftuch, Halstuch), dadd uud et franntse foulard kömmt.
  • Flabiines (Narr), en aïnder Vorrem va Flapp. Datt kömmt fann et flämmsche flabbe (Schwätzer)
  • Fluër (Kord), en fluëre Botts, eine Kordhose. Datt hannt fer es gelännt fann et franntse velours.

Wetter und Klima

Hadd-éër dadd ouch, dadd-er eg övver et Wéër ärrgert, wänn-et bé oës, héï ä Ostbällje, rännt, dadd et sékkt, änn övverall ä Bällje, änn övver gen Grännts, ä Döttschläïnt, de Sonn schinnt? Wi dékk hüërt me neet, datt se ä gene Raadijo sannt, datt se a ge Méër fii Wéër hannt, änn bé oës märr Wouke, Wouke änn nog ens Wouke. Off tatt métt tatt Wéër a ge Méër övverhoupt schtämmt, éss en aïnder Saak. Iich glöüf, datt se datt dékk märr sannt, ömm de Lü no ge Méër te lokke. Övveregens, wänn se et Wéër aasannt vöër de nääkste Daach, da sönnt se méïstens viis dernövve : da hannt se Sonn aagesaat, änn waïl me esu domm éss, datt te glöüve, géït me schpattseere oëne ene Schirrem métt te nöëme, änn obänns vängd-ed aa te jussche, datt me klättschnatt wärrt, änn éïne et Waater uut gen Schoun eruut löppt. Off se hannt kauwe Rään aagesaat, me déït seg ene äkkstra dékke Pulloover aa, kritt sech der Pärreplü, änn koum éss me haundert Schrétte gegange, da krallt de Sonn, änn mott me sech Pärreplü änn Pulloover aunder gene Ärrem krijje. Ed allerfinnste éss, wänn der ä gene Raadijo hüürt, daadd et övverall ä Bällje fii Wéër éss, änn-et graad opp té Momännt aavängt te rääne. Da vroëch mech, off ti Wéërmannder alld ens uut ge Vännster kiike.

Se sannt joë, dadd-et de nääkste Joëre ä gene Waïnter mië Rään,ma ouch wänneger Schnië géëve so, änn ä gene Soëmer so et vöël drüjjer änn wärremer wäärde. Et gött je nou ä Bällje allt Plaïnte änn Insäkkte, di et fröüger märr änn Itaalje guëf. Pärrsüënlech hä ech jo nékks dergéëge, wänn-et héï gätt wärremer wöërt, mä vöër de Natuër éss et beschtämmt neet gout. Dadd et Kliima aan-et feränndere-n-éss, sitt me joë ann di Iisbärrech, di aan-et schméllte sönnt, ann di baschtege Orrkaane ä Aasië änn Ameerika, wu dékk Duusende Huuser ömmvalle änn Duusende Männsche ömmkoëme. Änn de ganntse Wällt wéït, datt fer gätt dagéëge motte doë : terösch neet mië métt Koël schtoëke, mä saat tadd ens ann ene Koëlehaïndeler off a Lü, di ä gen Kull wérreke ! Ver motte ouch wänneger Schtroom verbruuke, mä géïne wéll opp sinne Schtroom vertséchte, ouch wäan-e ömmer düürder wärrt. Wänn di Milljarrde Lü ä Schiina änn ä Inndije esu léëve wélle wi véër, da hannt fer nog en Wällt off twee nüëdech.

Allsuë, véër auwer Lü gönnd et neet mië ärrléëve, mä ous Kaïnder ovv Änkel, di motte seg ann dé Kliimawandel aapaasse.

Redaktion und Moderation: Siegfried Theissen, Foto: BRF

Kommentar hinterlassen
Keine Kommentare
Kommentar hinterlassen

Ihre Email-Adresse wird niemals veröffentlicht!
Pflichtfelder sind mit * gekennzeichnet.
Bitte beachten Sie unsere Richtlinien zu Kommentaren.

Restl. Anzahl Wörter: 150